Ingabe ukuzivocavoca kukhuphula inani lesidoda?
Ukuvivinya umzimba kuthuthukisa imisebenzi eminingi yomzimba, kusukela empilweni yenhliziyo kuya ekusebenzeni kobuchopho. Ukuvivinya umzimba noma ukujima nakho kungakwazi kulethela inzuzo impilo yokuzala ngezinhlobo eziningi [1].
Kodwa ingabe ukujima kwandisa inani lamasidoda? Noma ingabe ukuzivocavoca kwandisa inani lamasidoda?
Ubufakazi kubonisa ukuthi ukuvivinya umzimba ngokulingene njalo kungathuthukisa izinga nekhwalithi yamasidoda. Nokho, kubalulekile ukuthi uqaphele futhi usebenzise umgomo wokulinganisela uma wenza ukuvivinya umzimba ngenhloso yokuthuthukisa ukuzala. Lokhu kungenxa yokuthi ezinye izinhlobo zokuzivocavoca zinganciphisa inani lamasidoda futhi zithinte ukuzala.

Kulesi sihloko, sizohlola impendulo embuzweni othi ingabe ukuvivinya umzimba kwandisa inani lamasidoda. Lesi sihloko sizophinde sinikeze ulwazi mayelana nokuzivocavoca okufanele kwenziwe ukuze kwandiswe inani lamasidoda.
Inani Lamasidoda Nokuzala Kwabesilisa
Inani lamasidoda libhekisela enanini lamasidoda elitholakala kumthamo othile wezidoda. I ukugxila kwamasidoda okujwayelekile lingu-15 million wamasidoda ngomamililitha owodwa wezidoda [2].
Ukunqwabelana (ukugxila) kwamasidoda kuyinto ebalulekile uma kukhulunywa ngokuzala kowesilisa namathuba okukhulelwa. Inani eliphansi lamasidoda lehlisa amathuba okuthi owesilisa akwazi ukukhulelisa ngokwemvelo.
Inani lamasidoda elikhiqizwa umzimba wakho ngomamililitha owodwa wezidoda yinqubo yemvelo. Nokho, kunezinto eziningi ezingathinta inani lamasidoda.
Ezinye zezinto ezivame kakhulu ezithinta inani lamasidoda yizindlela zokuphila, kuhlanganisa ukudla nokuzivocavoca. Ezinye izindlela zokudla nezokuphila zithuthukisa inani lamasidoda, kanti ezinye ziba nomthelela omubi.
Izifundo Zesayensi Ngokuzivocavoca Nenani Lamasidoda
Ucwaningo lukhombisa ukuthi kukhona ukuhlotshaniswa okuhle phakathi kokuzivocavoca nenani lamasidoda. Ukuvivinya umzimba ngokulingene njalo kungathuthukisa inani lamasidoda, ukunyakaza kwamasidoda, kanye nesimo (morphology) samasidoda [3].
Ukuvivinya umzimba kunikeza izinzuzo ekuzaleni ngokuthuthukisa amazinga amahormone emzimbeni. Ucwaningo ucwaningo lwango-2018 lubonisa ukuthi ezinye izinhlobo zokuzivocavoca zingandisa amazinga e-serum testosterone [4].
Ucwaningo ucwaningo lwe The World Journal of Men’s Health kubonisa ukuthi amadoda enza ukuvivinya umzimba njalo ayenempilo engcono yamasidoda futhi ayenani eliphezulu lamasidoda [5]. Ucwaningo luphinde lukhombise ukuthi indlela yokuphila enganyakazi ingalimaza kabi izinkomba zesidoda ezifana nekhwalithi yesidoda nomumo wamaseli esidoda.
Ucwaningo olushicilelwe ku British Journal of Sports Medicine lukhombisa ukuthi amadoda enza umsebenzi womzimba njalo nokuzivocavoca anenani lesidoda eliphezulu [6]. Olunye ucwaningo lithole ukuthi amadoda enza ukuzivocavoca njengokwelashwa kokungazali abe nenani lesidoda eliphezulu ngo-43% [7].
Cishe zonke izifundo zigcizelela into eyodwa ebalulekile: uhlobo nobukhulu bokuzivocavoca mayelana nenzalo. Akuzona zonke izinhlobo zokuzivocavoca ezinomthelela ofanayo empilweni yesidoda.
Nawa amanye amatholakele avamile ezifundweni ezahlukene mayelana nezinhlobo zokuzivocavoca:
- Ukuzivocavoca okulingene kungathuthukisa inani lesidoda nenyakazo yaso.
- Ukuzivocavoca okunamandla ngokweqile kungalimaza kabi izinkomba zesidoda.
- Inhlanganisela yokuzivocavoca kwe-aerobic nokuqala amandla (anaerobic) ingathuthukisa impilo yesidoda.
Kunconyiwe Ukuzivocavoca Ukuze Kwandiswe Inani Lesidoda
Ukuzivocavoca yigama elibanzi futhi kuhlanganisa izinhlobo ezahlukene zemisebenzi yomzimba. Uhlobo ngalunye lungaba nomthelela ohlukile empilweni yesidoda.
Nawa amanye ukuzivocavoca okwandisa inani lesidoda:
- Ukugijima kancane: Kungathuthukisa impilo yenhliziyo nemithambo yegazi, kusize ekwehliseni isisindo, futhi kuthuthukise ikhwalithi yesidoda.
- Ukuqubha: Kuwukuzivocavoca komzimba wonke okungakhuphula inani lesidoda.
- I-yoga: Kunganciphisa i-stress okusiza ekuthuthukiseni inzalo yamadoda.
- Ukuphakamisa izinsimbi: Ukuphakamisa izinsimbi ngokulinganisela kusiza ukugcina isisindo esinempilo nokunyusa inani lesidoda.
Kubalulekile ukukhumbula ukuthi ngisho nalezi zivocavoco nazo zingase zingabi nempilo uma udlula emingceleni futhi uqeqesha umzimba ngokweqile. Kubathatha isikhathi esingakanani ukuthi kuqine inani lesidoda ngenxa yokuzivocavoca kungahluka. Indlela engcono kakhulu yokuzuza ekuzivocavoceni wukuzisebenzisa ngokulinganisela.
Ingabe Ukuzivocavoca Kungalimaza Inzalo Yamadoda?
Manje sesisazi impendulo embuzweni othi ingabe ukuzivocavoca kukwazi ukwandisa inani lesidoda, umbuzo olandelayo uthi ingabe ukuzivocavoca kungalimaza inzalo yamadoda. Ukuzivocavoca kuthathwa njengokunempilo empilweni jikelele, kuhlanganise nenzalo yamadoda. Nokho, ezinye izinhlobo zokuzivocavoca zingabuye zibangele izinkinga zokuzala futhi zehlise amathuba okukhulelwa.
Ukuqeqesha ngokweqile, njengokuphakamisa izinsimbi ezisindayo noma ukugijima ibanga elide, kungakwazi wehlise i-testosterone [8]. Ukushisa okuphezulu okuvela ezingutsheni eziqinile noma ezihlalweni zamabhayisikili nakho kungakwazi kuthinte kabi impilo yesidoda [9]Kubalulekile ukuzilolonga ngokulinganisela ukuze kuvikelwe impilo yokuzala emiphumeleni emibi.
Imicabango yokugcina mayelana nokuzivocavoca nempilo yesidoda
Ngaphezu kwezinguquko ekudleni nasekuthatheni izithasiselo zokuzala, ukuzivocavoca kungaba ithuluzi eliwusizo ekuthuthukiseni ukukwazi ukuzala. Izifundo eziningana zibonisa ukuthi ezinye izinhlobo zokuzivocavoca zingathuthukisa amazinga e-testosterone, umjikelezo wempilo wesidoda, futhi zithuthukise impilo yokuzala yonke jikelele.
Nokho, sincoma ukuthi uqaphele uma uzivocavoca ngenhloso yokuthuthukisa impilo yezocansi nokuzala. Lokhu kungenxa yokuthi ukuzivocavoca ngokweqile kungalimaza impilo yesidoda futhi kubangele ukungabi nenzalo emadodeni. Sincoma ukuthi ubonane nochwepheshe ngaphambi kokukhetha noma yiluphi uhlelo lokuzivocavoca lwempilo yokuzala.
Imithombo esetshenzisiwe
- Belladelli, F., Basran, S., & Eisenberg, M. L. (2023). Ukuzala kwabesilisa nokuzivocavoca ngokomzimba. The World Journal of Men's Health, 41(3), 482-488. https://doi.org/10.5534/wjmh.220199
- Low sperm count - Ukuxilongwa nokwelashwa - Mayo Clinic. (2022b, Disemba 17). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/low-sperm-count/diagnosis-treatment/drc-20374591
- Bashir, S. (2024e, August 26). Ukuqonda ukwakheka kwesidoda nokuzala. Conceive Plus®. https://conceiveplus.com/blogs/blog/sperm-morphology-and-fertility
- Yeo, J. K., Cho, S. I., Park, S. G., Jo, S., Ha, J. K., Lee, J. W., Cho, S. Y., & Park, M. G. (2018). Yiziphi izinhlobo zokuzivocavoca ezingcono ekwandiseni amazinga e-testosterone egazini ezigulini ezine-ukungasebenzi kahle kwesitho sangasese sobulili? The World Journal of Men's Health, 36(2), 147-152. https://doi.org/10.5534/wjmh.17030
- Belladelli, F., Basran, S., & Eisenberg, M. L. (2023). Ukuzala kwabesilisa nokuzivocavoca ngokomzimba. The World Journal of Men's Health, 41(3), 482-488. https://doi.org/10.5534/wjmh.220199
- Gaskins AJ, Mendiola J, Afeiche M, et alUmsebenzi womzimba nokubuka i-television maqondana nekhwalithi yesidoda kubafana abasebancaneBritish Journal of Sports Medicine 2015;49:265-270. https://bjsm.bmj.com/content/49/4/265
- Gaskins, A. J., Afeiche, M. C., Hauser, R., Williams, P. L., Gillman, M. W., Tanrikut, C., Petrozza, J. C., & Chavarro, J. E. (2014). Imisebenzi yomzimba neyokuhlala nje kababa maqondana nekhwalithi yesidoda nemiphumela yokuzala phakathi kwabashadile abasuka esikhungweni sokuzala. Human Reproduction (Oxford, England), 29(11), 2575-2582. https://doi.org/10.1093/humrep/deu212
- Jóźków, P., & Rossato, M. (2017). Umthelela wokuzivocavoca okukhulu kwekhwalithi yesidoda. American Journal of Men's Health, 11(3), 654-662. https://doi.org/10.1177/1557988316669045
- Hoang-Thi, P., Dang-Thi, T., Phan-Van, S., Nguyen-Ba, T., Truong-Thi, L., Le-Minh, T., Nguyen-Vu, H., & Nguyen-Thanh, T. (2022). Umthelela wezinga lokushisa eliphezulu lomoya ezinkombandlelweni zesidoda somuntu: Ucwaningo lwe-meta. Iranian Journal of Public Health, 51(4), 710-723. https://doi.org/10.18502/ijph.v51i4.9232










